Financieel misbruik van ouderen vaak door bekenden

Vooral ouderen die afhankelijk zijn van zorg of hulp lopen risico. Het begint soms klein: iemand die helpt met boodschappen of administratie en daarvoor de bankpas krijgt. Maar geleidelijk kunnen bedragen oplopen, bezittingen verdwijnen of ontstaat invloed op belangrijke beslissingen, zoals het aanpassen van een testament.

De precieze omvang van het probleem is onbekend. De recentste cijfers stammen uit 2018, toen onderzoeksbureau Regioplan duizend 65-plussers bevroeg en concludeerde dat drie procent te maken kreeg met financieel misbruik. Dat zou nu neerkomen op ruim honderdduizend mensen.

Lang onopgemerkt

Factoren die het risico vergroten zijn onder meer een krimpend sociaal netwerk, toenemende digitalisering en het feit dat veel ouderen langer zelfstandig wonen. Zeker als één persoon alle financiële en administratieve taken op zich neemt, kan misbruik lange tijd onopgemerkt blijven.

ANBO-PCOB vraagt al langer aandacht voor dit probleem. Sybren van der Velde Walda, landelijk projectleider bij het High Impact Crime Team van de politie, vertelde ons vorig jaar dat de dader in 85 procent van de gevallen een familielid is. Vaak krijgen zij een volmacht om financiële zaken te regelen, maar soms wordt daar misbruik van gemaakt. Ook buren en zorgverleners kunnen een vertrouwensband opbouwen en die misbruiken, bijvoorbeeld door niet alleen úw boodschappen met uw pinpas te betalen, maar ook de eigen boodschappen. Kleine bedragen lopen vaak snel op.

Wat kunt u doen?

Vier-ogen-principe: geef nooit uw pincode of financiële inloggegevens aan één persoon zonder dat een ander meekijkt. Het voelt misschien ongemakkelijk om een tweede paar ogen te laten meekijken bij een familielid, maar voel u niet bezwaard, ook niet bij familieleden. Wees alert bij financiële verzoeken: wil iemand plots in uw testament? Notarissen controleren dit, maar wees extra waakzaam.

De risico’s van online contact

Steeds meer ouderen zijn actief op datingsites. Dit leidt tot mooie nieuwe contacten, voorkomt eenzaamheid, maar brengt ook risico’s met zich mee. Een veel voorkomende truc: een oplichter doet zich voor als een buitenlandse partner, wint uw vertrouwen en vraagt na enkele maanden om geld – bijvoorbeeld voor een vliegticket. Zodra het geld is overgemaakt, verdwijnt de oplichter spoorloos. De spreekwoordelijke roze bril kan ons minder alert maken.

Wat kunt u doen?

Wees op uw hoede bij geldverzoeken: vraagt iemand online om geld? Zie dit als een waarschuwingssignaal. Doe altijd een beeldbelverzoek: controleer wie u echt spreekt voordat u financiële hulp overweegt.

Openheid als bescherming

Vertrouw op uw onderbuikgevoel. Voelt iets niet pluis? Onderzoek het. Maar sta er niet alléén voor. Bespreek financiële zaken met familie of vertrouwenspersonen. Praat ook over uw online ervaringen. U hoeft niet alles in detail te delen, maar familie of vrienden kunnen misbruik helpen voorkomen.

Met Sybren hebben we ook een podcast opgenomen over het onderwerp uitbuiting. De aflevering kunt u hieronder terugluisteren: