'Afhankelijker worden van anderen, hoe ga je daarmee om?'

Dorine van Driel is klinisch psycholoog en werkt via Seniorbeter in de ouderenzorg (www.seniorbeter.nl).

“Ik spreek veel mensen die worstelen met het feit dat ze een ander ‘tot last’ zouden zijn. In veel gevallen kan ik dat koppelen aan hun verleden. Zo zag ik iemand die het tiende kind van een gezin was, waardoor ze altijd het gevoel had dat ze te veel was. Ze werd vroeg zelfredzaam en was daar trots op. Toen ze op latere leeftijd afhankelijk werd van anderen, kwam dat oude gevoel weer naar boven. Omdat ze haar zelfredzaamheid niet meer kon vergroten, kwam ze vast te zitten. Dat leidde uiteindelijk tot een depressie.”

“Als het gaat om afhankelijkheid, kijk ik in die gesprekken graag naar wat iemand nog wel kan. Het is natuurlijk frustrerend als je niet meer wekelijks op de tennisbaan kan staan, maar wat gaat wel? Kun je genieten van een uurtje gymmen op de stoel? En misschien kun je niet meer zelf naar de supermarkt in het centrum, maar nog wel naar de bakker om de hoek?”

“Veel mensen vinden het lastig om hulp te vragen als ze ouder worden. Het risico op afwijzing speelt daarin een grote rol. Het helpt om je te realiseren dat je altijd een ‘nee’ kunt krijgen. Dat hoort erbij en is geen afwijzing van jou als persoon. Blijf het gewoon vragen, dan wordt het vanzelf makkelijker. En praat erover met anderen als het toch lastig is, eventueel met behulp van een psycholoog. In mijn praktijk zie ik iedere dag dat we nooit te oud zijn om iets te leren.”

Wim Dekker is docent sociologie aan de christelijke hogeschool in Ede en doet onderzoek naar onder meer wat de lokale overheid doet voor burgers.

“Toen ik mijn been brak en in het gips moest, werd ik direct afhankelijk van de mensen om me heen. Ik had ze nodig, harder dan ooit. Maar in ons menszijn is er altijd een spanningsveld tussen autonomie en verbondenheid. We willen onszelf kunnen redden, maar dat gaat niet altijd.”

“Zo zeiden mijn ouders een tijdlang ‘nee’ tegen elke vorm van hulp - hoe vaak ik die ook aanbood. Tot een paar weken geleden. Opeens merkte ik een soort opluchting toen ik opnieuw voorstelde te helpen. Het is ook logisch dat die stap niet in één keer gaat. Je kinderen vragen voor bepaalde taken, is zelf een stukje autonomie verliezen. Dat vraagt om een andere mindset.”

“Tegenwoordig hoeven we meestal niet naar de buren voor een kopje suiker. Maar juist die kleine contactmomenten zorgen voor verbinding en maken het makkelijker om later de ander te vragen om bijvoorbeeld een boodschap voor je te doen.”

“In geloofsgemeenschappen zorgt men vaak voor elkaar. In de seculiere maatschappij is dat lastiger, waardoor de schijn van autonomie ontstaat. Maar als we niet verbonden zijn met anderen, is dat een groot risico als we later afhankelijker worden.”