ANBO-PCOB waarschuwt: hulp thuis dreigt duurder te worden

Wie hulp nodig heeft om zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen, kan daarvoor een beroep doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wmo. Denk bijvoorbeeld aan huishoudelijke hulp, begeleiding of een aanpassing in huis zoals een traplift of rolstoel.

Nu geldt hiervoor een vast bedrag per maand, maar het kabinet wil dat vervangen door een bijdrage die afhankelijk is van het inkomen variërend van ongeveer 24 euro tot 328 euro per maand.

Bovendien denkt het kabinet nog na over een extra bezuiniging die de huishoudelijke hulp helemaal uit de Wmo haalt, voor mensen die dat zelf niet kunnen regelen of betalen. Dat kan ouderen nog eens ongeveer 200 euro per maand kosten.

Waarom maken wij ons zorgen?

Op het eerste gezicht klinkt een inkomensafhankelijke bijdrage misschien redelijk: wie meer inkomen heeft, betaalt meer. Maar volgens ANBO-PCOB en de Seniorencoalitie wordt onvoldoende gekeken naar alle andere zorgkosten die mensen tegelijkertijd hebben.

Juist om die stapeling tegen te gaan werd het vaste bedrag in 2019 ingevoerd. Voor die tijd konden mensen bijvoorbeeld tegelijk te maken krijgen met een eigen bijdrage voor ondersteuning, kosten voor langdurige zorg en het eigen risico van de zorgverzekering. Voor sommige huishoudens liepen die kosten op tot duizenden euro’s per jaar.

Die discussie is opnieuw actueel. Naast de verandering van de eigen bijdrage voor hulp thuis staan ook andere maatregelen rond zorgkosten op stapel. Volgens recent onderzoek kan juist de combinatie van maatregelen hard aankomen bij gepensioneerden met zorgkosten en een laag inkomen.

Risico dat mensen hulp gaan mijden

ANBO-PCOB vroeg aan ruim 18.000 mensen, voornamelijk 75-plussers, wat zij verwachten van hogere eigen bijdragen. Veel deelnemers vrezen dat mensen uit kostenoverwegingen minder snel hulp zullen aanvragen. Over het afschaffen van huishoudelijke hulp uit de Wmo zegt driekwart van de ouderen dat zij dit niet zelf kunnen betalen (ongeveer €50 euro per week) maar nog belangrijker is dat 80% aangeeft dat ze niet weten hoe ze zelf een betrouwbare hulp kunnen vinden.

Dat kan grote gevolgen hebben. Wie bijvoorbeeld afziet van huishoudelijke hulp, kan eerder in een onveilige of vervuilde woning terechtkomen of een groter risico lopen om te vallen. Bovendien komt er dan nog meer terecht op de schouders van familie, buren en andere mantelzorgers.

Langer thuis wonen vraagt juist om ondersteuning

Dat wringt volgens de Seniorencoalitie met het beleid om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen.

Als de overheid van mensen verwacht dat zij langer thuis blijven wonen, moet goede ondersteuning thuis ook bereikbaar en betaalbaar blijven. Een hogere financiële drempel kan dat beleid juist ondergraven.

ANBO-PCOB en de andere organisaties in de Seniorencoalitie vragen Kamerleden daarom niet alleen naar deze ene eigen bijdrage te kijken, maar naar het totaalplaatje.

We willen dat wordt voorkomen dat verschillende zorgkosten zich steeds verder opstapelen. Ook moet worden voorkomen dat mensen noodzakelijke ondersteuning mijden en dat de druk op mantelzorgers verder toeneemt.

Onze boodschap aan de Tweede Kamer is helder: zorg dat hulp thuis toegankelijk en betaalbaar blijft voor mensen die deze ondersteuning echt nodig hebben.