De vergrijzing vraagt om steviger demografisch beleid

ANBO-PCOB heeft met een brede coalitie van organisaties uit het bedrijfsleven, de zorg, ouderenzorgorganisaties en woningcorporaties vandaag een gezamenlijke visie op de vergrijzing overhandigd aan directeur-generaal Langdurige Zorg van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Carsten Herstel. Nederland vergrijst in hoog tempo. Het is een groot maatschappelijk goed dat we steeds ouder worden en langer leven in goede gezondheid. De partijen zijn echter de mening toegedaan dat zonder duidelijke politieke keuzes goede zorg, ondersteuning en wonen voor ouderen onder druk komt te staan.

Deze maatschappelijke partijen benadrukken dat vergrijzing geen exclusief zorgvraagstuk is, maar een brede maatschappelijke en economische opgave. Beleid rond wonen, arbeidsmarkt, technologie, welzijn en zorg moet veel sterker in samenhang worden ontwikkeld. Deze partijen willen zelf natuurlijk ook verantwoordelijkheid nemen, maar de politiek moet richting durven bieden met een brede agenda en heldere keuzes.

Geen one-size-fits-all

Anneke Sipkens, directeur-bestuurder van ANBO-PCOB: “Wat in beleid vaak ondersneeuwt: ‘de oudere’ bestaat niet. Er zijn vitale 67-jarigen die werken of mantelzorgen en er zijn 87-jarigen die afhankelijk zijn van intensieve zorg. Tussen die twee uitersten zit een enorme diversiteit aan gezondheid, inkomen, wonen, netwerk en digitale vaardigheden. One-size-fits-all beleid gaat dan per definitie knellen. Juist daarom zijn de lijnen uit dit visiestuk zo belangrijk: een sterke sociale basis, passende woonvormen, eigen regie en technologie, een arbeidsmarkt die dit aankan, én voldoende capaciteit voor wie echt kwetsbaar is.”

In het visiestuk, met als titel ‘Houdbare ouderenzorg in een vergrijzende samenleving’ doen de organisaties de volgende aanbevelingen:

1. Structurele versterking van de sociale basis in wijken en dorpen. Veel hulpvragen van ouderen zijn sociaal of praktisch van aard, maar komen nu in de zorg terecht. Door welzijn, gemeenschappen en lokale netwerken te versterken, kan onnodige druk op de zorg worden voorkomen. Dat vraagt gerichte publieke investeringen en betere samenwerking tussen zorg en sociaal domein.
   
2. Versnelling van de bouw van levensloopgeschikte, geclusterde en zorggeschikte woningen. Zonder passende woonvormen stokt de beweging om ouderen langer zelfstandig te laten wonen. Dit vraagt ruimtelijke keuzes, financiering en minder belemmerende regelgeving.
   
3. Gericht beleid dat eigen regie, technologie en publiek-private samenwerking stimuleert, zodat laagdrempelige ondersteuning vaker buiten de klassieke zorg georganiseerd kan worden.
   
4. Vergrijzingsbestendige arbeidsmarkt, met hogere productiviteit, ondersteuning van werkende mantelzorgers en betere benutting van onbenut arbeidspotentieel. In de toekomst moeten voorzieningen overeind worden gehouden in een steeds krapper wordende arbeidsmarkt. Dit vraagt om fundamentele keuzes over de inrichting van onze arbeidsmarkt.
   
5. Onderhoud van de zorg zelf zodat capaciteit en middelen beschikbaar blijven voor de meest kwetsbare ouderen. Solidariteit blijft het uitgangspunt, maar het stelsel moet toekomstbestendig worden ingericht. Het is daarom goed dat er een staatscommissie komt die zich over de toekomst van onze zorg zal buigen.

Oproep aan de politiek

We roepen de politiek op om deze samenhang leidend te maken in beleid en begrotingen. Domeinoverstijgende samenwerking tussen verschillende ministeries is daarbij keihard nodig. ‘Zonder breder demografisch beleid lopen problemen vast tussen domeinen. Met consistent en realistisch beleid kunnen we ouderen ook op de langere termijn menswaardig oud laten worden zonder daarbij de belangen van de jongere generaties uit het oog te verliezen.’

ActiZ, ANBO-PCOB, Sociaal Werk Nederland, Nederlandse Vereniging van Banken, Aedes, Zorgverzekeraars Nederland, VNO-NCW, MKB-Nederland, FME