SER: meer steun voor werkende mantelzorgers nodig

De Sociaal-Economische Raad (SER) vindt dat het makkelijker moet worden om betaald werk en mantelzorg te combineren. Werkgevers, gemeenten en de Rijksoverheid kunnen volgens de raad meer doen om mantelzorgers te ontlasten. Werkgevers kunnen daarbij een grotere rol spelen, bijvoorbeeld via flexibelere werktijden, thuiswerkmogelijkheden en mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. De raad presenteerde hierover een 75 pagina’s tellende verdieping met als titel ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’.

Zo’n 5 miljoen Nederlanders verlenen onbetaalde zorg aan een naaste. Bijna de helft combineert dat met betaald werk. Die combinatie kan zowel mentaal als fysiek zwaar zijn, zeker wanneer sprake is van langdurige en intensieve zorg. Volgens de SER neemt het risico op overbelasting dan aanzienlijk toe.

Betaald mantelzorgverlof

Om die druk te verlichten is een “ventiel” nodig wanneer de combinatie van werk en zorg te zwaar wordt, stelt de raad. Het voorstel: acht weken betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid, in combinatie met een passend en toereikend aanbod van vervangende zorg (respijtzorg). Dat moet voorkomen dat mensen uitvallen, minder gaan werken of helemaal stoppen. Volgens de SER is dat niet alleen van belang voor het welzijn van mantelzorgers, maar ook om arbeidsparticipatie op peil te houden in een krappe arbeidsmarkt. Tegelijk erkent de raad dat er een groep blijft voor wie ook deze regeling onvoldoende is en waarvoor aanvullende oplossingen nodig zijn.

Mantelzorg betreft niet alleen senioren, maar zij vormen wel een belangrijke groep. Ouderen blijven langer thuis wonen en geven zelf aan dat ook te willen, zelfs als daar meer mantelzorg voor nodig is. Tegelijkertijd wordt steeds vaker een beroep gedaan op informele zorg vanwege personeelstekorten in de zorg. Die ontwikkeling hangt samen met de dubbele vergrijzing en de aanhoudende arbeidsmarktkrapte: de zorgvraag groeit, terwijl het aantal potentiële mantelzorgers per oudere afneemt. De combinatie van werk en mantelzorg krijgt daardoor een steeds structureler karakter.

Vooral vrouwen mantelzorger

Eind 2025 en begin 2026 hield ANBO-PCOB een peiling onder volwassen kinderen die voor hun ouders zorgen; de resultaten worden binnenkort verwacht. De conclusies van de SER sluiten aan bij eerder onderzoek van (ANBO-)PCOB uit 2023, waaruit blijkt dat veel senioren zich zorgen maken over de toekomstige beschikbaarheid van zorg en dat een aanzienlijk deel zelf mantelzorg verleent. Tachtig procent van de mantelzorgers wil de zorg kunnen delen, maar één op de vijf staat er alleen voor. Vooral vrouwen dragen die zorg vaker alleen en gaan daarvoor eerder minder werken, met financiële gevolgen. Volgens de SER kunnen die gevolgen ook op langere termijn doorwerken, bijvoorbeeld via lagere pensioenopbouw en minder carrièrekansen.