De belangrijkste oorzaken van de stijgende zorguitgaven zijn de vergrijzing, technologische ontwikkeling en het tekort aan arbeidskrachten in de zorg, terwijl er nog steeds te veel tijd aan administratie wordt besteed. Om iets tegen de stijgende zorgkosten te doen wil het kabinet de komende jaren verschillende beleidsmaatregelen nemen om de toename van de zorguitgaven af te remmen.
Eigen risico
Komend jaar zal het eigen risico maar beperkt groeien met waarschijnlijk zo’n 15 euro naar ongeveer 400 euro per persoon per jaar. Er werd eerst een hogere stijging verwacht, maar de regering schuift die verhoging van 60 euro één jaar op naar 2028. Het is voor het eerst sinds 2016 dat het eigen risico stijgt. De verwachte zorguitgaven stijgen hierdoor met 1 miljard euro in 2027, vanaf 2028 zal die stijging wat langzamer gaan omdat het eigen risico dan alsnog verhoogd wordt.
Zorgpremie
De zorgpremies zijn gekoppeld aan de uitgaven en stijgen daarom mee. De voorgestelde basispremie stijgt daarmee naar 169 euro per maand, een stijging van €12,50 per maand. Daarmee komt deze premie voor het eerst boven de 2000 euro per jaar uit. De werkelijke premie wordt door de verzekeraars zelf bepaald en die wordt uiterlijk 12 november bekend.
De zorgtoeslag is gekoppeld aan de zorgpremies en stijgt daarom mee met de premies. Om de mensen met een smalle beurs tegemoet te komen stijgt de zorgtoeslag met 11 euro per maand voor een alleenstaande, iets minder dan de premiestijging.
Daarnaast wil het kabinet de vermogensgrens voor zorgtoeslag vanaf 2028 flink verlagen. Dat betekent dat mensen met een laag inkomen maar wel behoorlijk wat spaargeld niet meer in aanmerking komen voor zorgtoeslag. Dat gaat zo’n 200.000 mensen raken, bijvoorbeeld mensen die alleen AOW krijgen maar zelf een spaarpot hebben met meer dan 60.000 euro om hun AOW aan te vullen. Nu ligt die grens voor een alleenstaande nog bij 146.000 euro.
Palliatieve zorg
Het kabinet wil het budget voor palliatieve zorg en hospices verhogen en doet daar blijvend 18 miljoen per jaar bij. ANBO-PCOB is blij dat het kabinet erkent dat deze zorg belangrijk is, zodat mensen thuis of in een hospice goede zorg kunnen ontvangen voor hun levenseinde.
We maken ons wel zorgen dat die zorg aan de andere kant beperkt wordt door plannen om die zorg alleen nog aan bepaalde zorgaanbieders te vergoeden. Juist als mensen tijdelijk veel zorg nodig hebben, in de laatste fase van hun leven, lukt het deze aanbieders soms niet om deze zorg te leveren, terwijl specialistische aanbieders dat nog wel kunnen. Als dat straks niet meer vergoed wordt, zullen sommige mensen alsnog naar een hospice moeten verhuizen in de laatste fase. We zullen daarom als ouderenbond blijven pleiten voor het bereikbaar houden van deze zorg voor mensen die liever thuis willen sterven.
Gordelroosvaccinatie
Vanaf 2027 is de gordelroosvaccinatie gratis voor mensen die 60 jaar worden. ANBO-PCOB heeft hard campagne gevoerd en daarbij meer dan 40.000 handtekeningen onder een petitie gekregen die vroeg om een veel ruimer vaccinatiebeleid. Het kabinet heeft ons gehoord en reserveert voor 2028 tot en met 2031 400 miljoen euro voor een vierjarige inhaalcampagne van de gordelroosvaccinatie voor 61- tot 69-jarigen. Voor mensen van 70 jaar en ouder blijft de gordelroosvaccinatie op eigen kosten.
Hoewel we natuurlijk blij zijn dat er nu veel meer mensen gevaccineerd kunnen worden, vinden we het als bond voor álle ouderen schrijnend dat juist de meest kwetsbare groep van 70+ deze vaccinatie nog steeds zelf moet betalen. De inhaalcampagne voor mensen van 61 tot en met 69 jaar start in 2028. Dit gebeurt in stapjes, waarbij steeds een bepaalde leeftijdsgroep wordt uitgenodigd.
Aanpak zorgfraude
De regering wil zorgfraude harder aanpakken en dat moet 50 miljoen euro per jaar opleveren. De uitwerking hiervan wordt nog nader bepaald. ANBO-PCOB vindt dat zorgfraude moet worden aangepakt. In een tijd dat middelen schaars zijn willen we niet dat zorgcowboys en louche bureaus geld voor de zorg in hun eigen zakken laten verdwijnen. Maar we zijn wel waakzaam dat de fraudebestrijding zich beperkt tot echte kwaadwillenden en dat gebruikers van bijvoorbeeld een PGB die per ongeluk iets verkeerd declareren niet als crimineel worden behandeld en niet in de problemen komen door terugbetalingen.
We hopen dat de overheid hier van de toeslagenaffaire heeft geleerd dat de regels soms zo ingewikkeld zijn dat eenvoudige burgers een eerlijke fout kunnen maken. Ook door ziekenhuizen worden soms onterechte declaraties gedaan en ook in de verpleeghuiszorg wordt niet al het budget uitgegeven aan geïndiceerde zorg. Er is geen reden om het recht op keuze voor een PGB of het combineren van PGB met zorg in natura te beperken. Voor sommige ouderen is het daarmee mogelijk om beter passende zorg te krijgen dan het standaard aanbod. Het PGB moet mogelijk blijven voor mensen die dit zelf of met hun naasten kunnen regelen.
Afschaffen aftrek specifieke zorgkosten
Voor veel ouderen is de fiscale aftrek voor zorgkosten een belangrijke tegemoetkoming in de extra kosten die zij vanwege hun gezondheid maken. Het gaat om kosten die voor veel mensen ieder jaar terugkomen en die flink kunnen oplopen. Het Nibud berekende dat deze meerkosten tussen de €1.000 en €4.500 per jaar kunnen bedragen. Afhankelijk van de soort kosten kan deze aftrek nu een fiscaal voordeel van €375 tot €3.000 opleveren.
Ook de regeling Tegemoetkoming Specifieke Zorgkosten (TSZ-regeling) die het mogelijk maakt dat mensen met een laag inkomen ook van de fiscale zorgkostenaftrek kunnen profiteren verdwijnt. Dat raakt de allerarmste ouderen met hoge zorgkosten hard in de portemonnee.
Andere kabinetsplannen die voorliggen, zoals een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo en wijkverpleging, verhoging eigen bijdrage zorgverzekering en het schrappen van huishoudelijke hulp uit de Wmo kunnen daar nog eens honderden euro’s extra kosten per maand aan toe voegen.
Afschaffen kan leiden tot stapeling van kosten
ANBO-PCOB maakt zich grote zorgen over de financiële gevolgen van het verdwijnen van de regeling. Het gaat namelijk niet alleen om het verlies van de fiscale aftrek zelf. Door het hogere inkomen dat ontstaat na het vervallen van de aftrek, kunnen mensen ook minder recht krijgen op andere inkomensafhankelijke regelingen.
Zo kunnen huur- en zorgtoeslagen lager uitvallen. Ook kunnen mensen het recht verliezen op bepaalde gemeentelijke inkomensondersteuning. Daarnaast kan een hoger verzamelinkomen leiden tot een hogere eigen bijdrage voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) en mogelijk in de toekomst ook voor de Wmo.
Daarmee dreigt een enorme stapeling van financiële gevolgen voor mensen die juist vanwege hun gezondheid al extra kosten hebben. ANBO-PCOB vindt dit zeer onrechtvaardig en in strijd met het solidariteitsbeginsel dat onder ons zorgstelsel ligt.
